محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

447

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ . » « 1 » اين از جهتى و از سوى ديگر تيره‌ترين دل‌ها و سياه‌ترين نفوس چنين نيست كه هيچ كار نيكى انجام ندهند ، و البتّه اين افعال گاهى مغرضانه و گاهى از راه بخشندگى است ، به اين معنى كه ايمان در آن كارها سيطره‌اى ندارد . باوجود اين‌ها اين گروه هرگز از اجر و پاداش خودشان به‌طور كامل محروم نيستند ، بلكه برعكس ، آنها پاداش تضمين‌شده‌اى دارند كه از موادّ پاكيزهء اين دنيا فورى به آنها داده مىشود . به‌گونه‌اى كه جرايم آنها بدون قصاص مىماند ، و انتظار داورى روز جزا را مىكشند : « مَنْ كانَ يُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْيا وَ زِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَ هُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ . » « 2 » ، « أُولئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ وَ حَبِطَ ما صَنَعُوا فِيها وَ باطِلٌ ما كانُوا يَعْمَلُونَ . » « 3 » ، و بر اين اساس از اين آميختگى هيچ اثرى براى روز جزا نمىماند . بنابراين ؛ آن‌گاه كه هر اردوگاهى در جايگاه ابدى خود قرار مىگيرد ، پس در آنجا هرگز چيزى جز گوارايى محض نسبت به برخى از ايشان نمىباشد : « لا يَبْغُونَ عَنْها حِوَلًا » « 4 » ، « لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ » « 5 » ، و جز بىتابى و نالش مداوم ناگسستنى براى ديگران ، به‌گونه‌اى كه : « لا يُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ . » « 6 » . و در نهايت ، چون آنچه براى ما از نيكى و بدى در خلال زندگى پيش آيد ، سزاوار نيست كه به تنهايى براى آن پاداشى تصوّر كرد ، يا اين‌كه باعث بخشش برخى از كارهايى است كه ما مرتكب شده‌ايم ، بلكه ممكن است آزمونى و عامل محرّكى براى كوشش ما باشد : « أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْساءُ وَ الضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ

--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 79 : و آنچه از بدىها و ناراحتىها و شكست‌ها دامنگير تو شود ، از ناحيهء خود توست . ( 2 ) - هود ( 11 ) آيهء 15 : كسى كه تنها هدفش زندگى دنيا و زينت آن نباشد ، همين جهان نتيجهء اعمالشان را به‌طور كامل به آنها مىدهيم ، بدون اين‌كه چيزى از آن كم و كاست شود . ( 3 ) - هود ( 11 ) آيهء 16 ، اسراء / 18 ، شورى / 20 ، احقاف / 20 : اين‌گونه افراد در سراى ديگر بهره‌اى جز آتش ندارند ، و تمام آنچه را در اين جهان انجام داده‌اند ، در جهان ديگر محو و نابود مىشود و تمام اعمالى را كه براى غير خدا انجام داده‌اند ، نابود مىگردد . ( 4 ) - كهف ( 18 ) آيهء 108 : هرگز تقاضاى نقل مكان و تحوّل از آن نخواهند كرد . ( 5 ) - فاطر ( 35 ) آيهء 35 : در آنجا ( در بهشت ) رنجى به ما نمىرسد . ( 6 ) - فاطر ( 35 ) آيهء 36 : هرگز فرمان مرگ آنها صادر نمىشود تا بميرند ، و چيزى از عذاب دوزخ از آنها تخفيف داده نخواهد شد ، اين چنين هر كفران‌كننده‌اى را جزا مىدهيم .